Het ABC-model: een kader voor gemotiveerde werknemers

Het ABC-model is een wetenschappelijk onderbouwd model dat jou als werkgever kan helpen om werknemers te motiveren. Gemotiveerde werknemers zijn namelijk productiever, gelukkiger en blijven langer werken. Hoe je als werkgever effectief je werknemers kunt motiveren, is dan ook een belangrijke vraag. In dit artikel bekijken we hoe je werknemers motiveert door het ABC-model toe te passen. 

Wat is het ABC-model?

Het ABC-model komt uit de zelfdeterminatietheorie. Volgens deze theorie hebben alle mensen drie aangeboren psychologische behoeften: autonomie, verbinding (of belonging) en competentie. Wanneer deze noden worden ingevuld, voelen mensen zich goed en zijn ze meer betrokken en proactiever. Het model is niet nieuw, maar het kan jou als werkgever wel meer houvast geven om motivatie bij je medewerkers structureel hoog te houden. 

Hoe werkt dat dan? Volgens de zelfdeterminatietheorie zorgt het invullen van de drie behoeften uit het ABC-model voor intrinsieke motivatie, wat betekent dat medewerkers vanuit zichzelf positief gemotiveerd zijn om een taak zo goed mogelijk uit te voeren. Bij extrinsieke motivatie komt de stimulans van buitenaf, bijvoorbeeld als werknemers een financiële bonus ontvangen of als ontslag dreigt. Studies tonen aan dat intrinsieke motivatie krachtiger en duurzamer is dan extrinsieke motivatie. Het loont dus om een werkomgeving te creëren waarin de ABC-behoeften vervuld worden en werknemers zich intrinsiek gemotiveerd voelen. Hieronder bekijken we iedere behoefte in meer detail.

Autonomie

Mensen hebben behoefte aan zelfbeschikking en de mogelijkheid om zelf keuzes te maken en zelfstandig te kunnen handelen. Dit betekent niet dat medewerkers alle taken zelf moeten uitvoeren of beslissingen nemen zonder anderen daarin te betrekken. Werknemers voelen zich ook autonomer als ze de keuzes van hun managers begrijpen en zich gemotiveerd voelen.

Verbondenheid (belonging)

Mensen hebben behoefte aan betekenisvolle connecties met anderen. Op de werkvloer wordt een gevoel van verbondenheid gecreëerd wanneer collega’s open en vrij met elkaar kunnen communiceren en respect ervaren. Overmatige competitie, wantrouwen en onzekerheid ondermijnen het gevoel van verbondenheid. En ook eenzaamheid is een aandachtspunt nu er steeds meer aan thuiswerk en hybride werken wordt gedaan.

Competentie

Mensen hebben behoefte aan het gevoel dat ze vat hebben op hun leefwereld. Op de werkvloer gaat het om een gevoel van bekwaamheid en voldoende zelfvertrouwen, wat mensen in staat stelt om effectief te interageren met hun werkomgeving. Competentie gaat breder dan alleen in staat zijn om een taak uit te voeren. Mensen willen dat hun werk waardevol is.

Hoe gebruik je het ABC-model?

Nu je de zelfdeterminatietheorie kent, resteert de vraag hoe je het ABC-model concreet kunt gebruiken om je werknemers bij te staan en je personeel te motiveren. Dat kan hoofdzakelijk op drie manieren: als inspiratie voor je werkcultuur, als evaluatietool voor welzijn en bij rekrutering.

1) Als inspiratie voor beleid rond werkcultuur

Het ABC-model biedt jou als werkgever duidelijke handvaten voor het stimuleren van intrinsieke motivatie bij je werknemers. Je kunt de drie behoeften gebruiken om je managers te informeren en je bedrijfsvoering vorm te geven. Het loont ook om dit expliciet te bespreken met je HR-departement en je collega-leidinggevenden, zodat iedereen kan meedenken, een actie die op zichzelf al voor meer autonomie en verbondenheid zorgt.

Enkele beleidsmaatregelen die bijdragen aan het vervullen van de ABC-behoeften, zijn:

• Procedures die werknemers toelaten om feedback te geven en actief mee te denken over de bedrijfscultuur.
• Werknemers het vertrouwen geven om zelf keuzes te maken over werktijden en hoe ze taken uitvoeren.
• Open conversaties op de werkvloer stimuleren door meer waarde te hechten aan samenwerking en inzet dan aan resultaten en cijfers.
• Je werknemers proactief informeren over veranderingen en een duidelijke context bieden bij beslissingen.

2) Als evaluatiehulpmiddel voor welzijn

Als je aan je werknemers zou vragen waar ze nood aan hebben op het werk, dan zullen de meeste onder hen waarschijnlijk niet antwoorden met ‘autonomie, verbondenheid en competentie'. Nu je echter weet dat deze drie behoeften universeel zijn, kunt je ze wel gebruiken om te polsen naar het welzijn van je medewerkers. Dat kan bijvoorbeeld met een regelmatige rondvraag over hoe de werknemers zich voelen op het werk. Daarbij hoef je de ABC-concepten niet rechtstreeks te benoemen. Je kunt ze bijvoorbeeld gebruiken als leidraad om gerichte vragen te stellen, zoals:

• Voel je je gerespecteerd door je collega’s en managers?
• In welke mate heb je het gevoel dat je een actieve bijdrage kunt leveren in het bedrijf?
• Worden beslissingen vanuit het management voldoende gestaafd en verduidelijkt?
• Ervaar je competitie met je collega’s of druk om beter te presteren?

3) Bij het aanwerven

Al van bij de rekrutering kun je het ABC-model in het achterhoofd houden als hulpmiddel om de juiste mensen aan te werven. Zo kun je bijvoorbeeld polsen naar de mate van autonomie of verbondenheid die de werknemer in een vorige job ervaarde, en wat hieraan bijdroeg of wat er ontbrak. Op deze manier kijk je voorbij het idee van een ‘cultural fit’ en evalueer je echt of jij en de kandidaat elkaar kunnen bieden wat de ander nodig heeft. Enkele voorbeelden:

• Ervaarde je in je vorige functie voldoende uitdaging?
• Wat is voor jou belangrijk in het contact met collega’s?
• Had je bepaalde zaken in je vorige bedrijf anders willen aanpakken?
• In welke mate is flexibiliteit op het werk voor jou belangrijk?

Er is veel gezegd en geschreven over het ABC-model binnen de werk- en motivatiepsychologie. Maar ook zonder deze academische achtergrond kan het model je als werkgever nuttige handvaten bieden om optimaal bij te dragen aan het welzijn (en daarmee ook aan de productiviteit en het behoud) van je medewerkers en hun employee experience.